ISTORIJAT OPŠTINSKE BIBLIOTEKE

ISTORIJAT BIBLIOTEKE
Osnivačka skupština Obrazovno – čitalačkog društva „Pokrok“ („Napred“) je održana 16. januara 1921. godine. Ova institucija je prvih godina bila svojevrsna čitaonica gde su naglas čitane knjige, novine i časopisi uglavnom dobijeni iz tadašnje Čehoslovačke.
Pored periodične štampe, u Čitaonici je bilo knjiga na slovačkom i srpskom jeziku. Na sačuvanim knjigama može se videti pečat prečnika 34 mm, crvenog i plavog otiska na kome piše „Čitaci a vzdelavaci spolok „Pokrok“ v Kovačici“ (nisu unete pravopisne intervencije). Isti pečat je stavljan na svakih nekoliko strana, bez određenog pravila.
Nije poznato koliko je tačno bilo knjiga. Evidencija je, po svemu sudeći vođena, ali, knjiga inventara, ako je i postojala, nije sačuvana. Na naslovnoj strani knjiga, u levom gornjem uglu, lepljeni su odštampani brojevi. Međutim, na predlistu je crvenom bojicom ispisan neki drugi broj i slovo „č.“ kao skraćenica reči „číslo“ (broj). Sve to je podvučeno plavom bojicom. Istom bojicom su precrtavani drugi brojevi (verovatno inventarni brojevi biblioteka koje su te knjige poklonile), ali ne i nalepljeni. Nakon 1963. godine knjige su ponovo inventarisane tako da su dobile i treći, trenutno važeći inventarni broj.
Knjige su pretežno na slovačkom, ali ih ima i na srpskom jeziku (uglavnom izdanja Srpske književne zadruge). Među sačuvanim najviše je iz književnosti, geografije, etnologije i religije. Neke od slovačkih knjiga su štampane sredinom devetnaestog veka.
Na žalost, ne možemo da utvrdimo tačan broj članova, obim korišćenja bibliotečke građe, niti kolika je bila članarina Čitaonice.
U selu Padina je na inicijativu A. Erdeljana 24. maja 1923. godine osnovano Čitalačko društvo (Čítaci spolok). Međutim, za javnost je otvorena tek 1. marta 1925. godine pod rukovodstvom lokalnog farara (sveštenika) Gustava Klobušickog (Gustav Klobušický). Društvo je tada imalo 57 članova i 115 knjiga. Od otvaranja knjižnice do 1926. godine 29 čitalaca je 443 puta pozajmilo knjige. Slično kao u Kovačici i ovo društvo je imalo više sekcija.
Nakon Drugog svetskog rata došlo je do promena u radu „Pokroka“. Početkom pedesetih godina prestala je sa radom Matica slovačka, a početkom 1958. osnovan je Dom kulture „3. oktobar“ u čiji sastav su ušle sve sekcije „Pokroka“ kao i Čitaonica. Tada je formirana Biblioteka Doma kulture „3. oktobar“ (Knižnica Domu kultúry „3. októbra“).
Biblioteka je obavljala svoju delatnost i organizovala kulturne aktivnosti. Međutim, nije bilo dovoljno radnika koji bi obavljali sve stručne poslove propisane zakonima o bibliotečkoj delatnosti. Do osnivanja Opštinske biblioteke Kovačica 1995. godine u Biblioteci je stalno zaposlen samo jedan knjižničar koji je često obavljao i druge poslove u okviru Doma kulture.
Osnivanje Opštinske biblioteke Kovačica
Biblioteka Doma kulture u Kovačici je godinu dana nakon donošenja Zakona o bibliotečkoj delatnosti iz 1994. godine izdvojena i transformisana u samostalnu ustanovu pod nazivom Opštinska biblioteka Kovačica. Do 2000. godine Biblioteci su pripojeni ogranci iz Crepaje, Debeljače, Padine i Uzdina a nakon sticanja materijalnih uslova biće otvoreni ogranci u Samošu i Idvoru, kao i pokretni fond u Putnikovu.
Danas Opštinska biblioteka Kovačica u svim fondovima ima oko 50 000 knjiga. Oko 25 000 hiljada nalazi se u Centralnoj biblioteci u Kovačici, od kojih je podjednak broj na slovačkom i srpskom jeziku. Preostalih 25 000 knjiga nalazi se u ograncima i tu su knjige na sva četiri jezika koji su u upotrebi u Opštini Kovačica (srpski, slovački, mađarski i rumunski).
U poslednje četiri godine zaposleni nastoje da celokupni pozajmni fond bude dosledno uređen i obrađen u skladu sa savremenim bibliotečkim principima. Većina poslova u Kovačici se obavlja uz pomoć računara solidne konfiguracije. Računare imaju i ogranci u Padini, Debeljači i Crepaji. Zaposleni su sami izradili korisničku aplikaciju u microsoft access-u, tako da se preko nje obavlja iventarisanje, vođenje grupnog inventara, kartoteke, izdavanja knjiga, i drugo. Krajem 2005. godine u elektronskoj bazi našlo se više od 22 000 jedinica. Aplikacija je dosta jednostavna za upotrebu, ima dobre mogućnosti pretraživanja i mogućnost konvertovanja podataka iz elektronske baze u odgovarajući standardizovani bibliotečki softver koji će podržavati jedinstveni bibliotečko-informacioni sistem na nivou Republike.
Zavičajni fond Opštinske biblioteke Kovačica je čuvar kulture slovačke, srpske, mađarske i rumunske zajednice koje žive na prostoru opštine Kovačica. Biblioteka nastoji da neke publikacije, koje nema u svom fondu, sačuva u elektronskom obliku, ali i da vodi evidenciju o postojećim publikacijama i institucijama, odnosno pojedincima, koji ih poseduju.
I pored toga što aktuelni Zakon o bibliotečkoj delatnosti iz 1994. godine ne ukazuje na postojanje zavičajnih fondova, konstituisanjem Opštinske biblioteke Kovačica 1995. godine zavičajni fond je fizički izdvojen a obrada monografskih publikacija je započeta 2002. godine. U zavičajnom fondu se nalazi oko 500 jedinica.
Takođe, Opštinska biblioteka Kovačica izrađuje bibliografiju zavičajnog fonda.
Pored navedenog, Biblioteka se bavi organizovanjem kulturnih manifestacija, književnih večeri, recitala, promocija knjiga i drugog. Pri Bilioteci rade recitatorska i literarna sekcija koja izdaje časopis „Klasý“